Wat er verandert in AI en regelgeving

Volgens de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026 de transparantieverplichtingen uit artikel 50: wie een chatbot inzet, laat gebruikers weten dat ze met AI spreken, en AI-gegenereerde beelden, audio en tekst die als echt kunnen worden opgevat, worden als zodanig gemarkeerd.

De eisen voor hoog-risicosystemen uit bijlage III, zoals AI bij werving en selectie, kredietbeoordeling en toegang tot onderwijs, gelden nog niet. Met de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, van kracht sinds 27 juli 2026) zijn ze verschoven naar 2 december 2027, en voor AI in gereguleerde producten uit bijlage I naar 2 augustus 2028. Organisaties die zo’n systeem gebruiken, krijgen dan eigen plichten: gebruiken volgens de instructies, toezicht door mensen die daarvoor zijn opgeleid, logbestanden bewaren en medewerkers informeren.

Het uitstel geldt niet voor de transparantieregels en de AI-geletterdheid. Alleen het technisch markeren van AI-gegenereerde content krijgt voor systemen die al in gebruik waren tot 2 december 2026.

Sinds 2 februari 2025 moeten aanbieders en gebruikers van AI-systemen zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel. De wet schrijft geen opleiding of examen voor. Wat voldoende is, hangt af van de kennis van de medewerker, de context en de mensen op wie het systeem wordt toegepast. Update: sinds 27 juli 2026 vraagt artikel 4 maatregelen om AI-geletterdheid te ondersteunen, zonder gegarandeerd niveau per persoon.

In de praktijk komt het neer op drie dingen: weten welke tools in de organisatie worden gebruikt, medewerkers leren wat die tools wel en niet kunnen (inclusief hallucinaties en privacy), en vastleggen wie wanneer welke training heeft gevolgd. Die registratie is uw bewijs als een toezichthouder ernaar vraagt.

Verboden zijn: manipulatieve of misleidende technieken die gedrag wezenlijk verstoren; het uitbuiten van kwetsbaarheden door leeftijd, handicap of sociale situatie; social scoring; het voorspellen van strafbaar gedrag op basis van profilering alleen; het ongericht verzamelen van gezichtsbeelden voor herkenningsdatabases; emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs; biometrische categorisering naar gevoelige kenmerken; en realtime biometrische identificatie op afstand in de openbare ruimte voor rechtshandhaving, op enkele uitzonderingen na.

Voor werkgevers zijn twee categorieën relevant: emotieherkenning en biometrische categorisering. Tools die stemming of betrokkenheid van medewerkers meten, vallen daar snel onder. Overtreding kan leiden tot boetes tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet.

De scan volgt onze werkwijze: van kick-off en AI-beleid tot bouwen, training en begeleiding. Na tien vragen ziet u per stap waar u staat en wat de logische volgende stap is. Gratis, zonder account, en u bepaalt zelf of u de uitslag met ons wilt bespreken.

Aanbieders van general-purpose AI-modellen moeten technische documentatie bijhouden, informatie geven aan partijen die op hun model bouwen, een beleid voor auteursrecht voeren en een samenvatting van de trainingsdata publiceren. Modellen met een systeemrisico krijgen extra eisen rond evaluatie en incidentmelding. Vanaf dezelfde datum zijn de nationale toezichthouders aangewezen en geldt het sanctieregime.

Voor organisaties die zulke modellen alleen gebruiken, verandert er weinig aan directe plichten. Wel wordt het makkelijker om te beoordelen met wie u werkt: welk model zit in de tool, en heeft de aanbieder de gedragscode ondertekend? Neem dat op in uw AI-beleid.

1. 01Doel en reikwijdte. Waarom zet de organisatie AI in en voor wie geldt het beleid.
2. 02Toegestane tools en data. Welke tools mogen, en welke gegevens nooit in een publieke chatbot.
3. 03Rollen. Wie beslist over nieuwe tools, wie is aanspreekpunt bij vragen.
4. 04Controle. Output altijd door een mens laten beoordelen voordat het naar buiten gaat.
5. 05Bijscholing. Hoe en wanneer medewerkers worden getraind, en waar dat wordt vastgelegd.